bewering → onderbouwing → bron
Over gender wordt veel beweerd. Hier staat wat aantoonbaar is.
Elk feit op deze site is een bewering die onderbouwd moet worden. Bij elke bewering staat wat het onderzoek zegt en de bronnen die het dragen, zodat je het zelf kunt nalezen.
Nieuwste feiten
Alle feiten →Desistentie en sociale transitie
In de Toronto-studie van Singh, Bradley en Zucker (2021) was de genderdysforie bij 122 van de 139 jongens bij de nameting verdwenen.
Van 139 jongens die als kind in Toronto waren onderzocht, bleef de genderdysforie bij 17 (12,2 procent) bestaan en bij 122 (87,8 procent) niet. Het aandeel verschilde niet wezenlijk tussen jongens met en zonder volledige diagnose.
Spijt en detransitie
Volgens de Gezondheidsraad is het aantal jongeren met spijt na genderbehandeling niet goed vast te stellen.
De raad schrijft dat het aantal gevallen van spijt laag ligt, maar ook dat het aantal personen met spijt niet goed vast te stellen is door de korte follow-up en de substantiële uitval in studies.
Puberteitsremmers
Volgens de York-review zijn er geen conclusies te trekken over het effect van puberteitsremmers op genderdysforie en mentale gezondheid.
De systematische review van 50 studies vond consistent bewijs dat puberteitsremmers de puberteit onderdrukken. Over het effect op genderdysforie, mentale gezondheid en cognitie zijn geen conclusies te trekken.
Overkoepelende beoordelingen
De York-reviews voor de Cass Review beoordeelden alle 103 studies en gebruikten er 60 voor hun conclusies.
De twee systematische reviews over puberteitsremmers en hormonen beoordeelden 103 studies. De 60 studies van hoge en matige kwaliteit zijn in de synthese gebruikt. Dat 98 procent is uitgesloten, klopt niet.
Overkoepelende beoordelingen
De Gezondheidsraad noemt de bewijskracht voor de effecten van genderzorg bij jongeren laag tot zeer laag.
In het advies van 30 juni 2026 schrijft de Gezondheidsraad dat de systematische reviews het erover eens zijn: de bewijskracht is laag tot zeer laag. De raad ziet daarin geen reden om de zorg anders in te richten.
Onderwerpen
De feiten en bronnen zijn geordend per onderwerp.
Overkoepelende beoordelingen
Wat de grote onafhankelijke beoordelingen zeggen: Gezondheidsraad, Cass Review, de York-reviews, NICE en SBU.
Puberteitsremmers
Wat bekend is over de werking, de omkeerbaarheid en de doorstroom naar hormonen.
Het Dutch Protocol
De Nederlandse studies waarop de behandeling van jongeren is gebouwd, en wat er over hun opzet is geschreven.
Richtlijnen (WPATH)
De Standards of Care van WPATH, de correctie op versie 8 en hoe de richtlijnen zijn beoordeeld.
Suïcide en mentale gezondheid
Wat het onderzoek zegt over suïcidaliteit, sterfte en mentale gezondheid voor en na behandeling.
Spijt en detransitie
Waar het cijfer van één procent vandaan komt en wat er over stoppen, spijt en detransitie bekend is.
Desistentie en sociale transitie
Hoe genderdysforie bij kinderen verloopt en wat bekend is over de gevolgen van sociale transitie.
Aanmeldingen en de huisarts
De stijging van het aantal aanmeldingen en de rol van de huisarts bij de verwijzing.
Wat de pro-hoek aanvoert
De sterkste argumenten van de andere kant, juist weergegeven, met het weerwoord waar dat er is.
Wat niet klopt
Sommige beweringen gaan rond terwijl de bron iets anders zegt, ook aan de kritische kant. We zetten ze recht, met de juiste formulering en de bron.
Zo komt een feit op deze site
01
De bewering
We schrijven het feit op als één bewering, zo stellig als de bron toelaat en niet stelliger.
02
De bron
We openen de bron zelf: de studie, de review, het rapport of het Kamerstuk. Een zoekresultaat of samenvatting telt niet.
03
De onderbouwing
We schrijven op wat de bron zegt, met de beperkingen erbij. Wat niet gemeten is, noemen we niet gemeten.